Adaptacja dziecka do przedszkola – wskazówki dla rodziców

Rozpoczęcie edukacji przedszkolnej jest ważnym wydarzeniem zarówno dla dziecka, jak i dla jego rodziców. Odpowiednie przygotowanie może pomóc dziecku łagodniej przejść przez okres adaptacji, zwiększyć jego poczucie bezpieczeństwa oraz ułatwić odnalezienie się w nowej sytuacji.

Opowiadanie o przedszkolu

Warto już wcześniej wplatać temat przedszkola w codzienne rozmowy. Można przedstawiać je jako miejsce, w którym dziecko pozna nowych kolegów, będzie miało możliwość korzystania z ciekawych zabawek i uczestniczenia we wspólnych zabawach.

Pomocne może być czytanie książeczek i opowiadań, których bohaterowie chodzą do przedszkola, a także wspólne oglądanie filmów przedstawiających przedszkolną codzienność. Ważne, aby o przedszkolu mówić spokojnie i pozytywnie, bez tworzenia nierealistycznych oczekiwań.

Warto wyjaśnić dziecku, dlaczego będzie chodziło do przedszkola. Można powiedzieć na przykład: „Mama i tata chodzą do pracy, a Ty będziesz chodzić do swojego przedszkola. Tam będą na Ciebie czekały dzieci i pani”. Dobrze jest również przygotować dziecko na to, że nie będzie to jednorazowa sytuacja, lecz nowy, codzienny rytm dnia.

Przygotowanie dziecka do pójścia do przedszkola

W przygotowania warto zaangażować dziecko. Wspólne zakupy i wybieranie potrzebnych rzeczy, takich jak kapcie czy piżamka, pozwalają oswoić się z myślą o nadchodzącej zmianie.

Jeśli przedszkole na to pozwala, dziecko może zabrać ze sobą ulubioną przytulankę, kocyk lub inną niewielką rzecz kojarzącą się z domem. Znajomy przedmiot może dawać poczucie bezpieczeństwa i pomagać w trudniejszych chwilach.

Dobrym pomysłem jest również wcześniejsze poznanie okolicy przedszkola. Warto wspólnie przejść trasę, którą dziecko będzie pokonywać, obejrzeć budynek i jego otoczenie oraz, jeśli jest taka możliwość, zobaczyć przedszkolny plac zabaw. Wspólne spacery pozwalają także zaplanować drogę do przedszkola tak, aby była spokojna i przyjemna. Można uwzględnić drobne atrakcje, np. oglądanie samochodów, spacer po murku czy obserwowanie zwierząt.

Samodzielność

Jednym z najważniejszych elementów przygotowania dziecka do przedszkola jest rozwijanie jego samodzielności. Samodzielne wykonywanie codziennych czynności wzmacnia poczucie własnej wartości, sprawczości i bezpieczeństwa.

Przed rozpoczęciem przedszkola warto ćwiczyć przede wszystkim:

• samodzielne ubieranie i rozbieranie się,
• korzystanie z toalety,
• mycie rąk i podstawowe czynności higieniczne,
• samodzielne jedzenie i picie,
• komunikowanie swoich potrzeb osobom dorosłym,
• proszenie o pomoc, gdy dziecko nie potrafi czegoś zrobić samodzielnie.

Warto stopniowo urozmaicać dietę dziecka i przyzwyczajać je do różnych konsystencji oraz sposobów podawania potraw. Jeśli dziecko korzysta jeszcze z pieluch, należy odpowiednio wcześnie rozpocząć przygotowanie do korzystania z toalety, uwzględniając jego indywidualne możliwości i tempo rozwoju.

Komunikacja

Umiejętność komunikowania swoich potrzeb jest bardzo ważna w funkcjonowaniu dziecka w grupie przedszkolnej. Dziecko powinno mieć możliwość poinformowania nauczyciela, że chce skorzystać z toalety, jest głodne, spragnione, źle się czuje, czegoś potrzebuje lub potrzebuje pomocy.

Rozwijanie mowy ułatwia również nawiązywanie relacji z rówieśnikami, wyrażanie emocji i radzenie sobie w nowych sytuacjach. Jeżeli dziecko ma wyraźne trudności w komunikowaniu się, warto skonsultować się ze specjalistą, np. logopedą.

Nauka rozstawania się z rodzicem

Przed rozpoczęciem przedszkola warto stopniowo przyzwyczajać dziecko do krótkich rozstań z rodzicami. Można zostawiać je na pewien czas z babcią, dziadkiem, ciocią lub inną bliską i zaufaną osobą, stopniowo wydłużając czas rozłąki.

Dzięki temu dziecko doświadcza, że rozstanie z rodzicem jest sytuacją przejściową, a rodzic zawsze wraca.

Drodzy Rodzice!

Wszystkie opisane działania warto rozpocząć odpowiednio wcześnie i wprowadzać je naturalnie, bez wywierania na dziecku presji związanej z nadchodzącym pójściem do przedszkola.

Spokój i konsekwencja

Bardzo ważne są spokój i konsekwencja rodziców. Dzieci często przejmują emocje dorosłych, dlatego niepokój, smutek czy zdenerwowanie rodzica mogą zwiększać ich własne obawy.

Jeśli nie ma ku temu ważnego powodu, warto utrzymywać regularność uczęszczania do przedszkola. Systematyczność pomaga dziecku przyzwyczaić się do nowego rytmu dnia i może skrócić okres adaptacji.

Warto nazywać emocje dziecka, np.: „Widzę, że jest Ci smutno, kiedy się ze mną rozstajesz”. Nie należy bagatelizować jego uczuć ani zmuszać go do natychmiastowego uspokojenia się. Płacz podczas rozstania może być naturalną reakcją na nową sytuację.

Jeżeli dziecku łatwiej rozstawać się z jednym z rodziców, warto wykorzystać tę obserwację i przez pewien czas to właśnie ta osoba może odprowadzać je do przedszkola.

Rytuał pożegnania

Nie należy znikać bez pożegnania. Takie zachowanie może sprawić, że dziecko zacznie obawiać się, iż rodzic może zniknąć bez uprzedzenia.

Dobrym rozwiązaniem jest ustalenie krótkiego, powtarzalnego rytuału pożegnania. Może to być przytulenie, buziak i jedno zdanie, np. „Teraz idziesz do swojej sali, a ja przyjdę po Ciebie po obiedzie”. Pożegnanie powinno być spokojne, serdeczne, ale niezbyt długie.

Jeśli rodzic długo pozostaje w szatni lub wielokrotnie wraca do sali, rozstanie może stać się trudniejsze zarówno dla dziecka, jak i dla innych dzieci. Dlatego warto zaufać nauczycielom i pozwolić im przejąć opiekę nad dzieckiem po pożegnaniu.

Dotyczy słowa danego dziecku

Bardzo ważne jest dotrzymywanie obietnic. Dziecko nie zawsze rozumie pojęcie czasu, dlatego zamiast podawać konkretną godzinę odbioru, lepiej odwoływać się do wydarzeń, które zna, np. „Przyjdę po obiedzie” lub „Przyjdę po podwieczorku”.

Należy również powiedzieć dziecku, kto je odbierze, i starać się dotrzymywać ustalonych terminów. Na początku okresu adaptacji warto, jeśli jest taka możliwość, odbierać dziecko nieco wcześniej. Dla małego dziecka może być trudne obserwowanie, jak kolejne dzieci opuszczają przedszkole, podczas gdy ono nadal czeka na rodzica.

Pozytywne podejście do przedszkola

W obecności dziecka warto mówić o przedszkolu pozytywnie, ale jednocześnie realistycznie. Nie należy obiecywać, że „na pewno będzie cudownie”, „na pewno nie będzie płakać” czy „cały czas będzie się świetnie bawić”. Takie zapewnienia mogą sprawić, że dziecko poczuje się niezrozumiane, jeśli rzeczywistość okaże się trudniejsza.

Nie warto również wypytywać dziecka wielokrotnie o to, co mu się nie podoba w przedszkolu. Szczególnie małe dzieci często nie potrafią jeszcze dokładnie nazwać przyczyny swojego smutku lub niepokoju.

Zamiast tego można powiedzieć: „Rozumiem, że za mną tęsknisz. To może być trudne, kiedy zostajesz w nowym miejscu”. Następnie warto podpowiedzieć dziecku prosty sposób radzenia sobie z emocjami, np. przytulenie ulubionej maskotki, poproszenie nauczyciela o pomoc lub przypomnienie sobie, kiedy rodzic przyjdzie.

Jeżeli przedszkole wyraża na to zgodę, ulubiona, niewielka zabawka może pomóc dziecku poczuć się bezpieczniej.

Wzmacnianie samodzielności

Bardzo ważne jest zauważanie wysiłku dziecka i chwalenie go za samodzielność oraz radzenie sobie w nowych sytuacjach. Pochwała powinna być konkretna, np.: „Samodzielnie się ubrałeś”, „Poradziłeś sobie, mimo że było Ci trudno”.

Takie komunikaty wzmacniają poczucie sprawczości i pokazują dziecku, że jego starania są zauważane.

Okres adaptacji może przebiegać różnie u każdego dziecka. Jedne dzieci szybko odnajdują się w nowym środowisku, inne potrzebują więcej czasu i wsparcia. Najważniejsze jest zapewnienie dziecku poczucia bezpieczeństwa, przewidywalności, bliskości i wiary w jego możliwości.

Źródło : Poradnia psychologiczno- pedagogiczna nr 15 w Warszawie

            www.janauczycielka.com